خبرگزاری تسنیم ـ مجتبی صداقت*؛ توطئههای اسرائیل علیه ایران را میتوان در دو بُعد داخلی و بینالمللی ردیابی کرد؛ دو جبههای که هر یک با ابزارهای متفاوتی اداره میشوند. در بعد داخلی، نمونهای از این توطئهها را میتوان در عرصه جنگ شناختی و در شبکههای اجتماعی مشاهده کرد؛ جایی که این فضاها به بستری برای ایجاد شبهه، دامن زدن به بحرانها و تفرقهافکنی تبدیل شدهاند.
اما این تمام ماجرا نیست. دشمن صهیونیستی در سطح بینالملل نیز برنامهریزی گستردهای برای مهندسی افکار عمومی جهان علیه ایران در دستور کار دارد.
در همین راستا، اخیراً خبری درباره مرگ دانا ایدن، خالق سریال اسرائیلی «تهران»، منتشر شد که جسدش در هتلی در یونان کشف شده است. این مجموعه که بهعنوان روایتی داستانی از مأموریتی از سوی موساد در ایران ساخته شده، داستان زن جاسوس اسرائیلی را روایت میکند که با هدف خرابکاری در اهدافی مشخص، وارد ایران میشود.
نقش تهیهکنندهای چون دانا ایدن و محصولی مانند «تهران» را میتوان نمونهای بارز از توطئه اسرائیل علیه ایران در عرصه بینالملل دانست. این سریال نهتنها به بازتولید یک دروغ بزرگ درباره ایران کمک میکند، بلکه به باورپذیرکردن آن در افکار عمومی جهان نیز یاری میرساند. از این منظر، نقش ایدن را میتوان در قالب دو کارکرد اصلی تفسیر کرد؛
1.مشروعیتبخشی به اقدامات اطلاعاتی و خرابکارانه
محوریت دادن به یک مأمور موساد در مقام قهرمان داستان که در تلاش است جهان (یا اسرائیل) را از خطری قریبالوقوع نجات دهد، در عمل به عملیات اطلاعاتی اسرائیل در خاک ایران مشروعیت میبخشد. این سریال با زیباسازی و قهرمانپروری از جاسوسی و خرابکاری در یک کشور مستقل، تلاش میکند نقض حاکمیت ایران را در ذهن مخاطب، اقدامی اخلاقی و دفاعی جلوه دهد.
2.شکلدهی به افکار عمومی جهانی
رسانهها و آثار نمایشی پرمخاطب، توانایی بالایی در شکلدهی به «واقعیت» برای مخاطب دارند. «تهران» روایتی ضدایرانی را به مخاطب غربی عرضه میکند. این فرایند دو نتیجه مهم به دنبال دارد؛ باورپذیری: داستانی دروغین (مانند آنچه در برنامه هستهای ایران قائلاند) به تهدیدی عینی و ترسناک تبدیل میشود. تثبیت: تکرار این تصویر در یک محصول پرمخاطب، بهتدریج آن را در ذهن بیننده بهمثابه «حقیقت» تثبیت میکند.
در اینجا، سازنده این سریال نقشی فراتر از یک هنرمند ایفا میکند و بهمثابه مهندس افکار عمومی عمل میکند که با بهرهگیری از تخیل، به توهم تهدیدآمیز بودن ایران جان میبخشد.
امروزه مفهوم «جنگ شناختی» به نبردهایی اطلاق میشود که هدف نهایی آنها تسخیر ذهنها و باورهای مردم است. در این چارچوب، سریال «تهران» را میتوان یک عملیات روانی پیشرفته تلقی کرد. دانا ایدن با خلق این روایت، به دنبال تغییر ادراک جهانی از ایران و ایجاد اجماعی بینالمللی علیه آن است؛ حتی اگر مبنای این دشمنی، توهمی چون بمب اتم، فاقد واقعیت خارجی باشد.
آنچه بررسی نقش محصولاتی مانند «تهران» را حیاتی میسازد، ضرورت توجه به توطئه دشمن در انحراف افکار جهانی درباره ایران و لزوم مقابله فعال با آن است. این سریال تنها یک اثر سرگرمکننده نیست؛ بلکه بخشی از یک پروژه بزرگتر برای جعل واقعیت و تغییر ادراک بینالمللی از جمهوری اسلامی ایران بهشمار میرود. غفلت از این توطئه به معنای واگذاری میدان روایت به دشمن است؛ میدانی که امروزه با سلاح رسانه و تصویر، نقشی تعیینکننده در سیاست و امنیت ملی ایفا میکند. از اینرو، ضروری است ضمن هوشیاری در برابر این جریانسازیها، با تولید محتوای رسانهای متقابل و توانمند، روایتسازی متقابل و ارائه تصویری واقعی از ایران، به مقابله با این عملیات شناختی پرداخت. در غیر این صورت، تکرار این دروغها در قالبهای جذاب هنری، بهتدریج آنها را در باور عمومی جهان به «حقیقت» بدل خواهد کرد.
در مجموع، نقش افرادی مثل دانا ایدن فراتر از یک خالق سریال ساده است. او به عضوی از زنجیره تولید و تثبیت یک روایت توهمی تبدیل میشود که هدف آن بهرهبرداری از ترس برای مقاصد سیاسی و مشروعسازی اقدامات خصمانه علیه ایران است. او با استفاده از ابزار هنر، به «توهم» تهدید هستهای ایران بُعدی بصری و احساسی میبخشد و تلاش میکند این روایت کاذب را در فرهنگ عامه نهادینه کند.
*دکتری تاریخ و تمدن اسلامی
انتهای پیام/